Sunday, 20 May 2012

မက္ဆီဒိုးနီးယား အမ်ိဳးသမီး လွဳပ္ရွားမွဳ

၁၉၉၁ ခုႏွစ္မွာ ယူဂိုဆလားဗီးယား ျပည္ေထာင္စုႀကီး ၿပိဳကြဲၿပီးေနာက္ပိုင္းမွာ ႏိုင္ငံငယ္ေလးေတြ အမ်ားအျပား ထြက္ေပၚ လာခဲ့ပါတယ္။ မက္ဆီဒိုနီးယားႏိုင္ငံဟာလဲ (၁၉၉၁) ခုႏွစ္မွာ ယူဂိုဆလားဗီးယားကေန ခြဲထြက္ၿပီး လြတ္လပ္ေရး ေၾက ညာခဲ့တဲ့ ဥေရာပေတာင္ပိုင္း၊ ေဘာ္လ္ကန္ကၽြန္းဆြယ္က ႏိုင္ငံငယ္ေလးတခုပါ။
လူဦးေရႏွစ္သန္းေက်ာ္သာရွိတဲ့ မက္ဆီဒိုနီးယားႏိုင္ငံငယ္ေလးမွာ လြတ္လပ္ေရးေၾကျငာၿပီးကတည္းက ဒီမိုကေရစီ အ သြင္ကူးေျပာင္းမႈကို စတင္ခဲ့တာျဖစ္ေပမယ့္ ဒီမိုကေရစီစနစ္ ရွင္သန္ခိုင္မာမႈနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးတည္ျငိမ္မႈ၊ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ ရ လာဖို႔အတြက္ကေတာ့ အလြန္ပဲ ခဲယဥ္းခဲ့ပါတယ္။ အဓိကကေတာ့ လူမ်ဳိးစုမ်ား အတူတကြ ယွဥ္တြဲေနထိုင္ေရးမွာ လူမ်ဳိး စုတခုနဲ႔တခု ခြဲျခား ဆက္ဆံမႈေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ မက္ဆီဒိုနီးယားႏိုင္ငံမွာ ရိုမာ၊ အယ္လ္ေဘးနီးယား၊ ဆာဗီးယားနဲ႔ တား ကစ္ခ်္ လူမ်ဳိးႏြယ္စုေတြ ေနထိုင္ၾကပါတယ္။
ဒီလူမ်ဳိးစုေတြအၾကားမွာ ေရွးႏွစ္ေပါင္း မ်ားစြာ ကတည္းက အျမစ္တြယ္ေနခဲ့တဲ့ အမုန္းတရားေတြ၊ အာဃာတတရားေတြ က မ်ဳိးဆက္တခုကေန တခုဆီကို သယ္ေဆာင္လာခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါေတြဟာ ႏိုင္ငံငယ္ေလး တခုအျဖစ္ ခြဲထြက္လာၿပီး ေနာက္ပိုင္းမွာ ျပန္လည္ရွင္သန္လာပါတယ္။ လူမႈေရး၊ ႏိုင္ငံေရး၊ အဖြဲ႔အစည္းေရး၊ အလုပ္ အကိုင္၀န္းက်င္ေတြထဲမွာ လူမ်ဳိးေရး ခြဲျခားဆက္ဆံမႈေတြ ျဖစ္လာပါတယ္။ သူ႔လူမ်ဳိးနဲ႔သူ အုပ္စုဖြဲ႔ ရပ္တည္မႈေတြရွိလာၿပီး အခ်င္းခ်င္းပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္မႈေတြ ေလ်ာ့နည္းတာေၾကာင့္ ၂၀၀၁ ခုႏွစ္မွာ ျပည္တြင္းစစ္ျဖစ္ပြားလာခဲ့ၿပီး ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမႈ လုပ္ငန္းစဥ္ေတြ ေႏွာင့္ေႏွးသြားခဲ့ပါတယ္။
မက္ဆီဒိုနီးယား ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမႈကို ေနာက္ထပ္ေႏွာင့္ေႏွးေစတာကေတာ့ က်ားမခြဲျခားဆက္ဆံမႈပဲ ျဖစ္ပါ တယ္။ တန္းတူညီမွ်မႈဆိုတာက ဒီမိုကေရစီရဲ႕ အေျခခံသေဘာတရားတခုပါ။ ဒီသေဘာတရားကို လက္မခံပဲ ဒီမိုကေရစီ စနစ္ ခိုင္မာရွင္သန္လာေအာင္ တည္ေဆာက္လို႔ မရပါဘူး။ မက္ဆီဒိုနီးယား လူ႔အဖြဲ႔အစည္းမွာ က်ားမတန္းတူညီမွ်မႈ ထက္ အမ်ဳိးသမီးေတြအေပၚ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈက ပိုၿပီး မ်ားေနခဲ့ပါတယ္။ အမ်ဳိးသမီးေတြဟာ မိသားစုတြင္းမွာလဲ အမ်ဳိး သားမ်ားကို မီွခိုၿပီး၊ အမ်ဳိးသားေတြရဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်မွတ္မႈေတြကိုပဲ လိုက္နာခဲ့ၾကရပါတယ္။ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး အ ခြင့္အလမ္းေတြမွာလဲ ခြဲျခားသတ္မွတ္မႈေတြ ၾကံဳေတြ႔ခဲ့ၾကရပါတယ္။
အမ်ဳိးသမီးေတြရဲ႕ အမီွအခိုကင္းစြာ ရပ္တည္ႏိုင္မႈကို ေထာက္ကူေပးႏိုင္မယ့္ လူမႈအစီအစဥ္ေတြ နည္းပါးတာေၾကာင့္ မွီိ ခိုသူေတြအျဖစ္ပဲ ေနခဲ့ၾကရပါတယ္။ မွီခိုရပ္တည္ရတာျဖစ္တဲ့အတြက္ မိသားစုတြင္း အၾကမ္းဖက္မႈ၊ အႏိုင္က်င့္မႈေတြကို ၾကံဳၾကရျပန္ပါတယ္။ ျပင္ပလူေနမႈဘ၀နဲ႔ ႏိုင္ငံေရး အခြင့္အလမ္းေတြမွာလဲ ညီမွ်တဲ့ ကိုယ္စားျပဳခြင့္ မရွိခဲ့ပါဘူး။ ဒီလိုက်ား မခြဲျခားဆက္ဆံမႈ ႀကီးထြား ေနတာနဲ႔အမွ် တိုင္းျပည္ရဲ႕ စီးပြားေရးကလဲ တစထက္တစ ဆုတ္ယုတ္ယိုယြင္းလာစျမဲ ျဖစ္ပါ တယ္။ မက္ဆီဒိုနီးယားႏိုင္ငံဟာလဲ ႏိုင္ငံေရး မတည္ၿငိမ္မႈေတြနဲ႔ စီးပြားေရးျပႆနာမ်ဳိးစံုကို လြတ္လပ္ေရး ေၾကျငာၿပီးစ ပထမဆယ္ႏွစ္တာ ကာလအတြင္းမွာတင္ ရင္ဆိုင္ရပါေတာ့တယ္။
မက္ဆီဒိုနီးယား အမ်ဳိးသမီးေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ ဒီအေျခအေနေတြကို ေတြ႔ျမင္လာၾကပါတယ္။ က်ားမတန္းတူ ညီမွ် ေရးမရွိသေရြ႔ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းရဲ႕ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး၊ လူမႈေရး အဆင့္အတန္းေတြ တိုးျမင့္လာမွာ မဟုတ္တဲ့အတြက္ က်ားမတန္းတူညီမွ်ေရး လႈပ္ရွားမႈေတြကို စၿပီး ျပဳလုပ္လာၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးရာ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြနဲ႔ ဆံုးျဖတ္ ခ်က္ခ်မွတ္မႈေတြမွာ အမ်ဳိးသမီးေတြရဲ႕ အခန္းက႑ တိုးျမင့္လာမႈ မရွိသေရြ႔ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းအတြင္းမွာ စစ္မွန္တဲ့ ကိုယ္ စားျပဳမႈ မရွိႏိုင္တာကို သိျမင္လာၾကတဲ့အတြက္ ႏိုင္ငံေရးအခြင့္အလမ္းေတြကို ေတာင္းဆိုလာခဲ့ၾကပါတယ္။မိသားစုတြင္း ဆက္ဆံေရးမွာတင္ အႏိုင္က်င့္မႈနဲ႔ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈေတြ အျမစ္တြယ္ေနတဲ့ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းအတြင္းမွာ လူမ်ဳိးစုေတြအ ၾကား ခြဲျခားဆက္ဆံမႈေတြ ပေပ်ာက္သြားေအာင္ လုပ္ေဆာင္ဖို႔ ခဲယဥ္းႏိုင္တယ္ဆိုတာကို သိျမင္လာၾကတဲ့အတြက္ က်ား မ တန္းတူညီမွ်မႈ မိသားစုအခြင့္အလမ္းေတြကို ေတာင္းဆိုလာခဲ့ၾကပါတယ္။
မက္ဆီဒိုနီးယားရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးျဖစ္ေပၚေျပာင္းလဲမႈ ကာလေတြအားလံုးမွာ အမ်ဳိးသမီးေတြဟာ ျငိမ္းခ်မ္းေရး၊ ဒီမိုကေရစီစနစ္ ခိုင္မာရွင္သန္ေရး၊ တန္းတူညီမွ်မႈ စတာေတြအတြက္ ပါ၀င္လႈပ္ရွားခဲ့ၾကပါတယ္။ လြတ္လပ္ေရးေၾကျငာၿပီးစ ၁၉၉၁ ခုႏွစ္ ကေန ၂၀၀၁ ခုႏွစ္ ျပည္တြင္းစစ္ မျဖစ္ခင္အခ်ိန္အထိ ဆယ္ႏွစ္တာ ကာလအတြင္းမွာ မက္ဆီဒိုနီးယား ႏိုင္ငံရဲ႕ ပထမဦး ဆံုးနဲ႔ လႈပ္ရွားမႈ အမ်ားဆံုး အရပ္ဘက္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းဟာ အမ်ဳိးသမီးအစုအဖြဲ႔ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ လူမ်ဳိးစုေတြအၾကား က အာဃာတေတြ၊ ကြဲျပားျခားနားမႈေတြနဲ႔ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈေတြကို ေတြ႔ျမင္ေနၾကတဲ့ အမ်ဳိးသမီးအစုအဖြဲ႔ေတြဟာ အခ်င္း ခ်င္း ခ်ိတ္ဆက္ၿပီး ျပႆနာေတြကို ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ ေျဖရွင္းႏိုင္ဖို႔ ႀကိဳးပမ္းအားထုတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။
ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႔အစည္းေတြရဲ႕ အကူအညီကို ရယူၿပီး ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ေတြ၊ ေဆြးေႏြးညွိႏွိဳင္းမႈေတြ ေပၚထြက္လာေအာင္ ၾကိဳးပမ္းခဲ့ၾကပါတယ္။ အမ်ဳိးသမီး အစုအဖြဲ႔ေတြအၾကား ညီညြတ္ေရး တည္ေဆာက္မႈေတြကေန တမ်ဳိးသားလံုး ညီညြတ္ ေရး ရရွိလာဖို႔ကို ေပါင္းကူးေပးႏိုင္ဖို႔ ၾကိဳးစားခဲ့ၾက ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လဲ အမ်ဳိးသမီးေတြဟာ အစိုးရမဟုတ္ေသာ အဖြဲ႔အ စည္း (အန္ဂ်ီအို) ေတြအေနနဲ႔သာ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ၿပီး၊ ႏိုင္ငံေရးရာ ဆံုးျဖတ္လုပ္ကိုင္မႈ အခြင့္အလမ္းေတြ မရွိတဲ့အတြက္ ျပည္တြင္းစစ္ကို မတားဆီးႏိုင္ခဲ့ၾကပါဘူး။
အရပ္ဘက္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း (Civil Society) ဆိုတာက ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမႈ ျဖစ္စဥ္မွာ အေရးႀကီးတဲ့ က႑တ ခုအေနနဲ႔ ပါ၀င္တာ ျဖစ္ေပမယ့္ ႏိုင္ငံေရးရာ ဆံုးျဖတ္လုပ္ကိုင္မႈေတြကို ဖိအားေပးမႈ၊ တြန္းအားေပးမႈသာ ျပဳလုပ္ႏိုင္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ အရပ္ဘက္လူ႔အဖြဲ႔အစည္းအတြင္းမွာ ပါ၀င္တဲ့ အန္ဂ်ီအို တခုဟာ အစိုးရတရပ္ရဲ႕ ဆံုးျဖတ္လုပ္ကိုင္မႈေတြ အေပၚမွာ ၾသဇာလႊမ္းမိုးႏုိင္ဖို႔ အလြန္ပဲ ခဲယဥ္းပါတယ္။
မက္ဆီဒိုနီးယား အမ်ဳိးသမီးေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ ဒီအခ်က္ကို သိျမင္ခဲ့ၾကေပမယ့္ က်ားမခြဲျခားဆက္ဆံမႈ အတားအဆီး ေၾကာင့္ ႏိုင္ငံေရးရာ ဆံုးျဖတ္လုပ္ကိုင္ႏိုင္တဲ့ အခြင့္အလမ္းကို မရယူႏိုင္ခဲ့ၾကပါဘူး။ ဒီလိုအေျခအေနေၾကာင့္ ျပည္တြင္း စစ္ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ အခါက်ေတာ့ အမ်ဳိးသမီးေတြဟာ မူ၀ါဒေရးရာ ခ်မွတ္လုပ္ေဆာင္ေနၾကတဲ့ အမ်ဳိးသားေတြကို ထိပ္ တိုက္ရင္ဆိုင္ၿပီး ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံရဲ႕ လံုျခံဳေရးနဲ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆိုတာ ဘာကို ဆိုလိုသလဲ ဆိုတာကို ျပန္လည္စဥ္းစားဖို႔ ေတာင္းဆိုၾကပါေတာ့တယ္။ လူမ်ဳိးစုေရးရာ ျပႆနာေတြကို စစ္ေရးနည္းနဲ႔ မေျဖရွင္းပဲ တျခားနည္းလမ္းေတြနဲ႔ ေျဖရွင္း ျခင္းအားျဖင့္ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ ေရရွည္အက်ဳိးစီးပြားကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ဖို႔ ေတာင္းဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။ ပ႗ိပကၡျဖစ္ပြားရာ နယ္ေျမက အမ်ဳိးသမီးနဲ႔ ကေလးေတြကို လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထားတဲ့ အကူအညီေတြေပးႏိုင္ဖို႔ကို ၾကိဳးပမ္းခဲ့ၾကပါ တယ္။
ပ႗ိပကၡေတြ ၿပီးဆံုးၿပီး ေနာက္ပိုင္းကာလေရာက္ေတာ့ လူမ်ဳိးစုေတြအၾကားမွာ အျပန္အလွန္ နားလည္မႈနဲ႔ ခြင့္လႊတ္မႈေတြ ျဖစ္ေပၚလာေရး၊ ယုံၾကည္မႈတည္ေဆာင္ေရးနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ တိုးျမင့္လာေရးတို႔အတြက္ ဦးတည္ႀကိဳးပမ္းလာၾက ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ ဥပေဒေရး ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲမႈေတြမွာ အမ်ဳိးသမီးေတြရဲ႕ ဦးေဆာင္မႈ အခန္းက႑ တိုးျမင့္ေရးအ တြက္ ႀကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကပါတယ္။
က်ားမ တန္းတူညီမွ်ေရးရရွိဖို႔မွာ အမ်ဳိးသားတဦးခ်င္းစီရဲ႕ အေတြးအေခၚနဲ႔ အမ်ဳိးသမီးတဦးခ်င္းစီရဲ႕ မိမိကိုယ္ကိုယံုၾကည္ မႈဟာ အေရးႀကီးလွပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ မက္ဆီဒိုနီးယား အမ်ဳိးသမီးေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ အမ်ဳိးသားေတြရဲ႕ အေတြးအ ေခၚေတြ ျမင့္မားတိုးတက္လာေစေရးနဲ႔ အမ်ဳိးသမီးေတြရဲ႕ အမီွအခိုကင္းကင္းနဲ႔ ရပ္တည္ႏိုင္မႈ ယံုၾကည္ခ်က္မ်ား တည္ ေဆာက္ေပးႏိုင္ေရး လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြကို ခ်မွတ္လုပ္ေဆာင္လာခဲ့ၾကပါတယ္။ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းအတြင္းမွာ ပညာ ေပးမႈေတြနဲ႔ လူထု ကိုယ္စား ေလွ်ာက္လဲခ်က္ေပးမႈေတြ ျပဳလုပ္လာၾကပါတယ္။
ႏိုင္ငံေရးရာ မူ၀ါဒေတြ ခ်မွတ္ရတဲ့ ပါလီမန္အတြင္းမွာ အရည္အခ်င္းရွိတဲ့ အမ်ဳိးသမီး ကိုယ္စားလွယ္ေတြ ေရာက္ရွိသြား ႏိုင္ေရးအတြက္ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားအတြင္းကို ၀င္ေရာက္ၿပီး၊ အမ်ဳိးသမီးေတြရဲ႕ ပါတီတြင္းအခန္းက႑ တိုးျမင့္ေရးကို လုပ္ ေဆာင္လာခဲ့ၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြ၊ အဖြဲ႔အစည္းေတြအတြင္းမွာ အမ်ဳိးသမီးေတြရဲ႕ ဦးေဆာင္မႈအခန္းက႑ကို ပိတ္ပင္တားဆီးမႈေတြကို ရပ္တန္႕ႏိုင္ေရးအတြက္ ေတာင္းဆိုလႈပ္ရွားမႈေတြ ျပဳလုပ္လာခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ ကူးေျပာင္းမႈ ကာလမွာ ရပ္တည္ေနတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႔အစည္းေတြဆိုတာ ႏိုင္ငံရဲ႕ အနာဂတ္ကို ေခတ္မီဖြံ႔ၿဖိဳး တိုးတက္ လာေအာင္ ဦးေဆာင္အေကာင္အထည္ေဖာ္ရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုအဖြဲ႔အစည္းေတြအတြင္းက ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ ေတြ၊ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြ ကိုယ္တိုင္က က်ားမခြဲျခားဆက္ဆံမႈေတြ ရွိေနမယ္၊ အမ်ဳိးသမီး အခြင့္အလမ္းေတာင္းဆိုမႈေတြ ကို ဆန္႔က်င္ၿပီး၊ ႏိုင္ငံေတာ္အနာဂတ္အတြက္ အေရးႀကီးတဲ့ က်ားမတန္းတူညီမွ်မႈကို လက္ခံက်င့္သံုးမႈ မရွိဘူးဆိုရင္ လြတ္လပ္ၿပီး တရားမွ်တတဲ့ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းကို ဘယ္လိုတည္ေဆာက္ၾကမွာလဲ ဆိုတာကို ျပန္လည္စဥ္းစားဖို႔ တိုက္တြန္း ႏႈိးေဆာ္ခဲ့ၾကပါတယ္။
မက္ဆီဒိုးနီးယား အမ်ဳိးသမီးေတြဟာ လြတ္လပ္ေရးရၿပီးစကာလ၊ ျပည္တြင္းစစ္ကာလနဲ႔ ပ႗ိပကၡ ေႏွာင္းပိုင္းကာလေတြ အားလံုးဟာ ဒီမိုကေရစီစနစ္ ခိုင္မာရွင္သန္ေရး၊ တရားမွ်တၿပီး လြတ္လပ္တဲ့ လူ႔ေဘာင္သစ္ တည္ေဆာက္ေရး၊ လူမ်ဳိးစု ေတြအၾကားက ခြဲျခားဆက္ဆံမႈမ်ား ပေပ်ာက္ေရး၊ က်ားမ တန္းတူညီမွ်ေရး စတာေတြအတြက္ အင္တိုက္အားတိုက္ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အခုဆိုရင္ ဒီလိုေဆာင္ရြက္မႈေတြရဲ႕ အသီးအပြင့္ေတြကို မက္ဆီဒိုးနီးယား ျပည္သူေတြ စတင္ခံစား လာၾကရပါၿပီျဖစ္ပါေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ရပါတယ္။

ခင္မမမ်ဳိး (၂၀၁၀)

(၂၀၁၀ ခုႏွစ္တြင္ ဒီမိုကရက္တစ္ျမန္မာ့အသံမွ ထုတ္လႊင့္ခဲ့ေသာ ေရဒီယိုအသံလႊင့္ေဆာင္းပါး ျဖစ္ပါသည္)

No comments :